نیم‌نگاه

ماموریت تروریستهای هزارە گرا انتقامجویی از دختران دانش آموز بخاطر شرکت موثر و سازندە شان در جنبش زن، زندگی آزادی، و تلاشی است البتە مذبوحانە برای برگرداندن چرخ تاریخ بە عقب از طرف متحجرین حاکم. این اقدامات هما نطور کە تا کنون مشاهدە شد، بە انزجار و اعتراض بیشتر مردم از رژیم و استوارتر شدن عزم آنان برای پایان دادن بە حیات نکبت بار آن منجر خواهد شد.

واقعیت این است که هیچ یک از طرفهای گفته شده در حال حاضر و در توازن قوای کنونی خواهان صلح نیست. اهدافی که روسیه از یک سو، و از سوی دیگر اوکراین و متحدانش برای جنگ، و به تبع آن، شروطی که برای مذاکره پیش می نهند، چنان آشتی ناپذیر اند، که گشودن حتی روزنه ای برای خاتمۀ جنگ و استقرار صلح را میسر نمی سازند. در فقدان هرگونه صدائی برای صلح، شکست طرح چین مقدر به نظر می رسد.

سخنان آقای رضا پهلوی در کنفرانس امنیتی مونیخ، که امروز به پایان رسید، برای چندمین بار نشان داد که او از این زاویۀ اکیداً خاص، در موقعیت مشابهی قرار دارد: موقعیتی که هر راه حل او را برای انتخاب بین تمایل درونی اش به جمهوری‌خواهی، که در این بحث مستوجب تردید نیست، و الزام پایبندی به پایگاه اجتماعی اش برای سلطنت، به رفع یک معارضۀ کهنه و ایجاد یک معارضۀ نو تبدیل می کند.

کنفرانس رائیسینا یک کنفرانس چندجانبه است که هر ساله در هند برگزار می شود. این کنفرانس از زمان آغاز به کار خود در سال ۲۰۱۶، به شاخصی از سیاست هند در عرصه های ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک تبدیل شده است. کنفرانس امسال در هفتۀ اول ماه مارس برگزار می شود و امیر عبداللهیان نیز به آن دعوت شده است. در کلیپ گفته شده، که مروری مصور بر مهمترین رویدادهای سال گذشته (و جاری) است، صحنه‌ای که زنی موی خود را قیچی می کند - حرکتی نمادین در حمایت از جنبش "زن، زندگی، آزادی" – نیز گنجانده شده است. و این موجب اعتراض امیرعبداللهیان و لغو سفر او به هند شده‌است.

آقای رضا پهلوی البته یادش رفت که از برگزارکنندگان کنفرانس بپرسد که چرا به‌جز او و همراهان، هیچ فرد دیگری از جمع متکثر اپوزیسیون دعوت نشده است.؟!هم‌چنین ایشان هیچ نیازی ندید که صدای داخل مردم ایران را بازتاب دهد و بگوید که همین چند روز پیش ۲۰ تشکل صنفی و مدنی کشور که طی سال‌های طولانی با رژیم فاسد و آدمکش جمهوری اسلامی مبارزه کرده و تاکنون هزینه های زیادی پرداخت کرده اند و بسیاری از همفکران این تشکل‌ها از زنان، معلمان‌، کارگران ، دانشجویان، روشنفکران و...هنوز در زندان هستند، طی یک بیانیه تاریخی مشترک خواسته‌های مردم ایران را اعلام کرده اند!

وظیفه‌ی تک تک ما ایجاب می‌کند که در باز نشر محتوای این بیانیه در نزد فامیل،‌ آشنایان، دوستان و همکاران در سطح جامعه وسیعا تلاش کنیم. به‌ویژه این که این تشکل ها خصلتی دموکراتیک دارند و می‌توانند محور اتحاد بخش وسیع‌تری از جامعه قرار گیرند.

در رؤیای شیرین جمهوری اسلامی از پیشرفت روابط راهبردی اش با چین، آن‌چه هم‌چون رعد در آسمان بی ابر به گوش می رسد، این گفتۀ رئیسی است که "اگرچه توسعۀ روابط ایران و چین رو به جلو بوده است، اما این پیشرفت ناکافی است".

این روزها شاهد آزادی تعدادی از زندانیان سیاسی، فعالان صنفی و دستگیرشدگان جنبش "زن، زندگی، آزادی" هستیم. جمهوری اسلامی کوشیده است و قطعاً بیشتر از این هم خواهد کوشید که این اقدام را در اذهان جامعه به عنوان "عفو" و "رأفت اسلامی" جا بیاندازد. قصد تشبیه موقعیت نیست، اما این کوشش یادآور آزادی زندانیان سیاسی در روز ۳ آبان سال ۵۷ است، که شاه روز تولد خود را بهانۀ آزادی بخشی از زندانیان سیاسی به عنوان "عفو ملوکانه" قرار داد، اما جامعه آن اقدام را جز عقب نشینی در برابر خواست آزادی زندانیان سیاسی نفهمید و خواهان آزادی دیگر زندانیان سیاسی شد.

خامنەای هنوز می خواهد با متحد نگاە داشتن نیروهای درون حکومت و ادامه‌ی سرکوب، جنبش انقلابی را از حرکت بازدارد. به‌همین جهت تلاش دارد هر گونه شکافی در میان نیروهای نظامی و امنیتی را ترمیم کند. با این همە، تلاش‌های خامنەای برای متحد کردن نیروهای نظامی برای سرکوب جنبش انقلابی کە خواهان بە زیر کشیدن رژیم فقاهتی است، محکوم بە شکست است. گسلی کە خامنەای مایل بە اذعان بە آن نیست، همانا گسل ژرف ترمیم ناپذیری است کە بین اکثریت مردم و رژیم طی ٤٥ سال شکل گرفتە و تنها با برکناری رژیم قابل ترمیم است!

امروز، سه شنبه ۷ فوریه، سود سالانۀ شرکت "بریتیش پترولیوم" (BP) در سال ۲۰۲۲ اعلام شد. بنا به اخبار، سود این شرکت در سال گذشته برابر ۲۷.۷ میلیارد دلار بوده است. این مقدار، بالاترین سود سالانۀ این شرکت در طول تاریخ آن است و در قیاس با ۱۲.۸ میلیارد دلار سود سال پیشتر آن، حاکی از افزایشی حدود ۱۲۰ درصد.

آقای موسوی پیشنهاد خود را "با تمامی نیروها و شخصیت‌های آزادی‌خواه، مدافع استقلال و یکپارچگی سرزمینی، خشونت‌پرهیز و توسعه‌گرا" در میان می‌گذارد، صراحتاً ابهاماتی را که در پیشنهادش وجود دارند (مجری پیشنهاد، تضمین سلامت وضع و طریق اطمینان از امکان تحقق آن) برمی شمرد و بر لزوم همکاری برای رفع این ابهامات تأکید می کند. او ناگفته نمی گذارد که خواست "اجرای بدون تنازل قانون اساسی" که ۱۳ سال پیش در جریان جنبش سبز و توسط خود او به میان آمد، "دیگر کارساز نیست و باید گامی فراتر از آن گذاشت".

صرف نظر از این که حملۀ پهپادی کار کدام کشور بوده‌ست، مداخلۀ نظامی هر کشوری علیه کشور دیگر، خارج از حقوق بین المللی است، مطلقاً قابل توضیح نیست و محکوم است. توأماً این مداخله برای چندمین بار نشان می‌دهد که سیاست خارجی جمهوری اسلامی که "عمق استراتژیک" اش را در خارج از مرزهای ایران تعریف کرده‌است، نه تنها امنیتی در بیرون از مرزهای ایران برای کشور و مردم به بار نیاورده، بلکه خطر را به درون مرزهای ایران انتقال داده‌است.

شگفت انگیز در گزارش داوس شاید این پیام پنهان یا نتیجۀ تصریح نشده در آن باشد، حاکی از آن که "ستارۀ بخت داوس رو به افول نهاده است". یافته های هفتگانۀ کنفرانس، به تصریح و تلویح، نسبت به عقبگرد در روند جهانی شدن هشدار می دهند. یک یافته صراحتاً از خطر واگرائی در دورۀ بعدی اقتصاد جهانی می گوید و یافتۀ دیگری از تشدید منازعات ژئواکونومیک و درگیریهای "چندمیدانی".

در نشستی که قرار است به رهیافت برای دوستی و اعتماد‌سازی سازی با همسایگان بپردازد از بازیگران اصلی منطقه خبری نیست. نه از مقامات ارشد روسیه و اوکراین خبری بود تا درباره جنگ میان دو کشور صحبت شود و نه از مقامات ترکیه و سوریه تا درباره تهدیدات آنکارا به حمله نظامی به همسایه جنوبی تبادل نظر شود. نه از طالبان و دولت سابق افغانستان مقامی حضور دارند تا اوضاع این کشور بررسی شود و نه از دیگر کشورهایی که نام آنها با منازعه ها و موضوعات جنجالی گره خورده است.

وزیر دفاع، وزیر امور خارجه یا حتی شخص رئیس جمهور، این که طرف سوری دیدارها که باشد، فرق چندانی نمی کند. آن‌چه به هدف دوم قطعیت بیشتری می بخشد، اولاً خبری است که در هفتۀ پیش در بارۀ محدود کردن فروش نفت ارزان ایران به سوریه انتشار یافت و با تکذیب پرمسئلۀ مقامات "بی نام" ایرانی و سوری همراه شد؛ در حالی که شواهد کمبود سوخت در سوریه کم نیستند؛ ثانیاً دیدار وزیر دفاع سوریه با ابراهیم رئیسی است، که نه می تواند مضمون هماهنگی نظامی داشته باشد و نه جنبۀ صرف تشریفاتی.

وعدە تعیین یک ماە تثبیت دستوری قیمت بخشی از مواد غذایی معنی دیگری غیر از این ندارد کە دولت قادر بە کنترل نرخ تورم و رشد همە روزە قیمت‌ها نیست و دستور تثبیت موقت قیمت همین دە قلم کالا بعید است نتیجە بهتری از دستورات پیشین رئیسی داشتە باشد. برای همین هم است کە وزارت جهاد کشاورزی حاضر نشدە‌است از تثبیت یک ماهە همین دە مورد فراتر برود.

امروز، جمعه ۲۰ ژانویه، حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه‌ای با شبکه دولتی ترکیه پیرامون مواضع جمهوری اسلامی نسبت به جنگ در اوکراین گفته است که "ما در پی استاندارد دوگانه نیستیم. ما با جنگ در عراق، سوریه، یمن، فلسطین و افغانستان مخالفیم. به همین ترتیب مخالف جنگ و آوارگی در اوکراین نیز هستیم. ما حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها را در چارچوب حقوق بین الملل به رسمیت می شناسیم

بیش از دو سوم پارلمان اروپا روز گذشتە بە قرار گرفتن سپاە پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی اروپا رای مثبت داد. البتە این رای پس از تصویب در شورای سران کشورهای عضو قابلیت اجرایی پیدا می‌کند. با این همە حتی قبل از روشن شدن نتیجە‌ی رای‌گیری، حملە بە این طرح و تهدید کشورهای اروپایی توسط تعدادی از وابستگان بە حکومت شروع شد بلکە بتوانند مانع تصویب آن شوند. با این احوال تهدیدات نتوانست مانع از تصویب طرح گردد. آرای بالای نمایندگان بە روشنی نشان داد کە اروپا در برخورد با سیاست‌های رژیم ایران متحد و یک پارچە است.

تا آن‌جا که ما می‌دانیم جنبش کنونی بدون رهبری - واحد است. این تحولات باید جمع و «جمعبندی» شوند. سامانه های اجتماعی می‌توانند برای این کارمفید واقع شوند (تجربه‌ی تا کنونی تویتر مفید واقع می‌شود). آیا نمی‌توان این تجربیات را در یک سایت متمرکز کرد؟ چنین تمرکزی به مفولات مربوط به سازماندهی محلی (تا کنون خودجوش) محدود نمی‌شود و می‌توا ند به مقولات آرمانی هم گسترش بیابد.

قیمت انرژی اگر در ایران از نظر بعضی ها ارزان است و گران کردن انرژی را راهکار رفع بحران و بهبود هوای آلودە می دانند، از یاد می برند کە گران کردن قیمت گاز و انرژی با وجود حکومت ناکارآمد و فاسد و عدم تناسب بین درآمد و هزینە های زندگی بە زیان اکثریت مردم و حتی تولید کنندگان و بە نفع حکومت است. چرا کە افزایش در آمد ها تا کنون منجر بە هیچ تغییر مثبتی در هیچ زمینەای نشدە بلکە بە تشدید وخامت موارد بحرانی انجامیدە است

واقعیت این است که اجتماع دیروز صبح مردم در برابر زندان رجایی شهر در اعتراض به احکام اعدام، قوه قضاییه را به عقب نشینی واداشته‌است. با این حال نسبت به این عقب نشینی نمی‌توان ابدا خوشبین بود. مرکز رسانه‌ای قوه قضاییه هم فقط از پایان نیافتن تشریفات می گوید و نه مثلا از لغو احکام یا عدم قطعیت حکم اعدام.

اجتماع مردم، در نخستین ساعات صبح امروز در برابر زندان رجائی شهر و اعتراض به احکام اعدام محمد قبادلو و محمد بروغنی نیز نشان می دهد که تقلای جمهوری اسلامی برای کشاندن جنبش جاری به یأس و استیصال راه به جائی نخواهد برد.

طبعاً فشار خارجی به جمهوری اسلامی تنها باید به عنوان عاملی در تقویت مبارزۀ داخلی علیه تبهکاریهای آن تلقی شود. با چنین رویکردی نسبت به فشار خارجی، صحنۀ ترسیم شده مطلقاً یک بار برای همیشه چیده نشده است. تغییر این صحنه و جلب کشورهای میانه به حمایت از جنبش جاری و اعمال فشار بر جمهوری اسلامی، کار خردی نیست

شکی نیست که نقش زنان در جنبش "زن، زندگی، آزادی" مقدم و بی بدیل بوده است. اما "ساعت شمار" رویدادهای فقط یک امروز نشان می دهد که چقدر این جنبش با جنبشهای اتنیکی در ایران آمیخته است و تا چه میزان تداوم آن در گرو تداوم آنهاست

تنظیم لاحۀ جدید تعزیرات، در روند جنبش "زن، زندگی، آزادی" – جنبشی که اگرچه خواسته هایش مطلقاً محدود به لغو قانون حجاب اجباری نیست، اما خشونت بهیمی اعمال این قانون علیه مهسا جرقۀ جنبش را زده است - تنها به کاشتن باد می ماند. و گفته اند: "کسی که باد می کارد، توفان درو خواهد کرد"

توصیه به "فمینیستهای اسلامی" این است که در این سخنرانی خامنه ای مداقه کنند. بیداد پنهان باورهاشان نسبت به زنان را در این سخنان به روشنی خواهند دید

چندین و چند دهه است که درۀ میان فقر و ثروت در جامعۀ ما مدام عمیقتر و عمیقتر می شود، آن گاه گزارش رسمی وزارت کار این روند دردناک را وقیحانه این گونه بیان می کند: "بهبود محسوسی در میزان رفاه گروه های پائین درآمدی به وجود نیامد"

"روابط عمومی کل سپاه" علاقه ای به دیدن واقعیت موجود در سخنان اباذری، ندارد. حتی علاقه ای به دیدن فراواقعیت موجود در پشت سخنان او هم ندارد. آنچه گردانندگان اصلی سپاه به آن علاقه مند اند، دروغ و خودفریبی محضی است که سخنان رمضان شریف، سخنگوی سپاه، سرشار از آنهاست

چنگ اوکراین و جنبش "زن، زندگی، آزادی" را می توان از منظرهای گوناگونی به هم مرتبط کرد. شاید شگفت انگیزترین منظر، آنی است که بر پایه اش این دو رویداد، به مثابه سمبلهائی از مناسبات بین المللی و دستمایه هائی برای مکاتب موجود در مناسبات بین المللی، درست در تقابل با یکدیگر قرار می کیرند

اباذری در سخنانش تردیدی نسبت به امکان ادامۀ وضع به روال کنونی بروز نمی دهد. در سخنان او کین ورزی نسبت به جنبش جاری موج می زند و از این زاویه باید خطرخیز تلقی شود. او حتی خیالات آخرالزمانی خود را به جولان در می آورد. تردید اباذری در این فراواقعیت آشکار می شود که زبان به شکایت از همراهان مردد خویش می گشاید.

چنان که پیداست جمهوری اسلامی در معادلات و تعادلات آتی سوریه دیگر ایفاگر هیچ نقش ویژه ای نخواهد بود. پس، اکنون نه ادامۀ حضور جمهوری اسلامی در [حیات] سوریه، بلکه چگونگی بیرون رفتن از آن مسئلۀ جمهوری اسلامی است.

به بیشترین احتمال پاسخ منفی به ارجاع پروندۀ سرنگون کردن هواپیمای اوکراین، موقعیت جمهوری اسلامی را در سازمانهای بین المللی، بیشتر از آنچه هست تضعیف خواهد کرد و پاسخ مثبت، آن را در برابر پیامدهای "زبان سرخ" مقامات درجۀ اول اش، ناگزیر به پرداخت غرامتهای بسیار سنگین.

روشن است که پای چند مرکز امنیتی در میان است، که یکی افراد را ممنوع الخروج می کند و دیگری آن را باطل، و پای چند مرکز قضائی در میان است، که یکی حکم صادر می کند و دیگری حتی اعلامیه دادن در آن باره را تکذیب. این زنجیرۀ مغشوش، زنجیرۀ شناخته شده ای در جمهوری اسلامی است، الا این که سستی اش تا به این پایه تا کنون آشکار نشده بود

وقتی حجاب اجباری شد، طبعاً ایجاد گشت ارشاد برای اعمال این اجبار لازم آمد، و حالا وقتی همۀ دستگاه ها و نهادها و ... ملزم به عدم ارائۀ خدمات به افراد "بی حجاب" می شوند، و در قبال این الزام باید پاسخگوی قصور و خطاشان باشند، لابد یک "گشت کشف قصور" هم لازم می آید

هر جنبش تحولخواه برای آن که به اهداف خود نائل شود، باید موفق شود نه تنها در ارکان سرکوب رژیم، بلکه همچنین در دستگاه های بوروکراسی و ایدئولوژیک آن تزلزل و همدلی ایجاد کند